Winnaar VIO-projectprijs 2025

Levende Straten: eerst de mens, dan de verkeerskundige criteria

  • Werk participatief vanaf dag 1, met alle belanghebbenden
  • Zet de mens centraal en maak de auto ondergeschikt
  • Stuur het verkeersgedrag met slim ontwerp, in plaats van drempels en borden

Zo ontwikkel je verantwoorde verzamelstraten, zonder onnodige frustraties en misverstanden.

De openbare ruimte is van ons allemaal. Maar zo voelt het niet

Onze openbare ruimte is ingedeeld als theezakjes in een doos: iedereen zijn eigen vakje. Fietsers hier, groen ertussen, auto’s ernaast, parkeerstrook erachter.

Netjes en ordelijk, dat wel. Maar ook levenloos. En het vakjesdenken staat haaks op de landelijke vraag naar grotere, aaneengesloten 30km-gebieden.

“Hoog tijd voor een andere aanpak”, zeiden Reinier Gerritsen (Buro Topia)  en Léon Lurvink (Lurvink Openbare Ruimte). Dat was het begin van het innovatieve verkeersconcept Levende Straten.

Het project Levende Straat is echt vernieuwend, en een voorbeeld voor de markt.” Jury VIO Projectprijs

De Vereniging Infra Ontwerp (VIO) ontwikkelt kennis op het gebied van wegontwerp. En wisselt het uit met beheerders, aannemers en adviesbureaus.
De VIO Projectprijs wordt tweejaarlijks toegekend. Levende Straten werd verkozen tot winnaar vanwege “de écht nieuwe wegen die zijn ingeslagen, gebaseerd op vier criteria: vernieuwend ontwerp, innovatief ontwerpproces, nieuwe techniek of technologie, impact op de omgeving”, aldus de jury.

Levende Straten in een notendop

De Levende Straat is de verzamelstraat van verkeer en verblijf. Verblijf krijgt voorrang, het verkeer gedraagt zich daarnaar. De omgeving, de inrichting en het groen remmen de snelheid af. De straat zelf regelt het verkeer, zonder traditionele verkeerskundige ingrepen.

Het effect? Een sociaal en evenwichtig gebied. Er is plek voor wonen en werken, verkeer en verblijf, ondernemen en recreëren, flora, fauna en erfgoed. Schaarse ruimte wordt meer en breder benut.

Intensief

De Levende Straat is een complexe straat: hoge verkeersintensiteit, veel functies, veel gebruikers.

Inclusief

De Levende Straat is een inclusieve straat, met een grote diversiteit aan gebruikers, functies en belangen.

Gelijkwaardig

De Levende Straat is een gelijkwaardige straat: verkeer staat op gelijke voet met alle andere functies.

Directief

De Levende Straat leidt – en verleidt – tot positief verkeersgedrag, zonder dwingende fysieke ingrepen.

Participatief

De Levende Straat is het resultaat van een close samenwerking tussen overheid, burgers en gebruikers.

Levende Straten en GOW30: wat is het verschil?

GOW30 heeft de verkeersfunctie als basis. Het is een voorrangsroute, met alle aandacht voor de snelle doorstroom van de auto. Dit maakt het uitnodigend om harder te rijden dan het maximum van 30km/u. De traditionele verkeersmaatregelen (drempels, verkeersborden) moeten de snelheid remmen.

Levende Straten heeft de verblijfsfunctie als basis. Er zijn geen voorrangsroutes, en alle verkeersdeelnemers zijn gelijkwaardig. De rijsnelheid wordt beïnvloed door natuurlijke en logische remmingen. Automobilisten nemen vanzelf gas terug, omdat het gebied uitstraalt: hier moet je rustig rijden.

Levende Straten: een uitkomst voor diverse professionals

Overheid

Verkeerskundigen, beleidsmakers, inkopers, [IS8.1]stedenbouwers

Levende Straten ondersteunt bij:

  • Begrotingstechnische uitdagingen
  • Weerstand van bewoners, ondernemers, belangengroepen
  • Politiek gevoelige keuzes die draagvlak vragen

Resultaat: breed gedragen oplossing, sneller gerealiseerd

Uitvoerders

Tendermanagers, aannemers, civieltechnisch ingenieurs

Levende Straten is een uitkomst bij:

  • Aanbestedingsprojecten[IS1.1][RG1.2] en tenders
  • Samenwerking tussen projectleiders, ontwerpleiders en andere disciplines
  • Verwachtingsmanagement van omwonenden
  • Duurzaamheids- en klimaateisen

Resultaat: geïntegreerd proces, minder verrassingen, groener project

Vakgenoten

Architecten, ontwerpers, urban designers

Levende Straten biedt vakgenoten:

  • Inspiratie en nieuwe ontwerpinzichten
  • De kans om voorop te lopen met een bewezen concept
  • Mogelijkheden tot samenwerking in aantrekkelijke projecten

Resultaat: onderscheidend werk met impact

Peter Everse

Peter Everse Heijmans

Ontwerpleider

Geen standaard inrichting, maar een visie

Voor twee projecten van Heijmans heeft Topia een visie en een schetsontwerp gemaakt: een plein met inrichtingselementen in een historische omgeving, en een 30 km-woonstraat met doorgaand verkeer. Reinier maakte een origineel ontwerp dat rekening houdt met de belangen van alle verkeersdeelnemers. De inrichting zorgt voor de juiste snelheid, voor een veilig en aangenaam groen verblijf, is klimaatbestendig en sluit mooi aan op de omgeving. Het is geen standaard inrichting, maar een visie. Helder onderbouwd en enthousiast gepresenteerd. Daarbij verliep de samenwerking prettig en praktisch, met het juiste resultaat.

Lees verder

Download het whitepaper

Werkwijze

STAP 1: Quickscan

We beginnen klein. Voordat er één schets op papier staat, kijken we eerst goed: wat is hier eigenlijk aan de hand?

We gaan de straat op, letterlijk. We observeren het verkeersgedrag, de snelheden, de bijna-ongelukken en de conflicten. Maar we zien ook de kwaliteiten: wat maakt deze plek bijzonder? Wat werkt al goed?

Daarnaast overleggen we met betrokken vakspecialisten. En als het nodig is, kijken we ook naar beschikbare data: verkeerstellingen, ingekomen klachten, eerdere plannen, bestemmingsplan.

De quickscan levert een eerlijk beeld op: is Levende Straten de juiste aanpak voor het gebied? En zo ja, wat zijn de kansen en de valkuilen?

Resultaat: een compact advies over aanpak, oplossingsrichting en haalbaarheid.

Een goed ontwerp ontstaat pas als je weet voor wie je het maakt.

We brengen alle spelers in kaart: bewoners, ondernemers, spelende en schoolgaande kinderen, ouderen, de gemeente, aangrenzende wijken. Maar ook: welke ambtenaren zijn betrokken? Welke politieke gevoeligheden spelen er? Hoe verliepen eerdere processen?

Een goed ontwerp kan sneuvelen op één onverwachte hak in het zand. We voorkomen verrassingen als we weten wie er aan tafel moet zitten.

Resultaat: een stakeholderanalyse met rollen, belangen en aandachtspunten.

Drie bijeenkomsten. Meer niet.

Onze participatie is overzichtelijk en to the point: we hebben een duidelijke doel voor iedere bijeenkomst, en we organiseren er maximaal drie. Vraagt een doelgroep of onderwerp meer overleg? Dan besteden we daar extra aandacht aan. En is er bestuurlijke of ambtelijke verdeeldheid, dan bemiddelen we – als onafhankelijke partij.

Resultaat: een gedragen richting voor het ontwerp, vastgelegd in een gespreksverslag of een plankaart met reacties.

Praatprenten, voorlopig ontwerp, definitief ontwerp.

Eerst maken we verschillende praatprenten: tekeningen en afbeeldingen om de dialoog te starten, complexe situaties uit te leggen en betrokkenheid te vergroten.

Dan ontwikkelen we een voorlopig ontwerp: concreet genoeg om over te praten, open genoeg om aan te passen. We ontwikkelen meerdere scenario’s, waarvan één voorkeursvariant.

En omdat we vervolgens samen keuzes maken in plaats van keuzes te presenteren, komen we tot een definitief ontwerp.

: een plezierig ontwerpproces en een gedragen ontwerp, als stevige basis voor het realisatieproces.

Elk project en planproces verloopt begint en eindigt anders. Het is afhankelijk van de context, het participatieproces en de politieke besluitvorming. We leveren vaak het ontwerp, met daarbij ook andere producten.

  • Een adviesrapport
    Voor wie nog in de verkenningsfase zit en intern draagvlak wil opbouwen.
  • Een ambitieboekje
    Een compact document dat de politiek helpt een besluit te nemen. Visueel, helder, overtuigend.
  • Interne participatie en afstemming
    We helpen verschillende afdelingen (verkeer, groen, ruimtelijke ordening, communicatie) op één lijn te krijgen. Zodat een goed plan niet strandt op interne verdeeldheid.
  • Participatie-ondersteuning
    Bewonersavonden, communicatieondersteuning, bemiddeling, nazorg na oplevering.
  • Projectbegeleiding
    We blijven aan boord tijdens de uitvoering. We bewaken of het ontwerp ook echt wordt uitgevoerd zoals bedoeld.

Resultaat: stapsgewijze inzet die past bij de fase van het project en de behoefte van de opdrachtgever.

Een straat is meer dan een route van A naar B

Het is de plek waar het hele leven zich afspeelt.

Topia helpt je een gebied te ontwikkelen waar verkeer en verblijf samen door één deur kunnen. Ontworpen voor én met de mensen die er dagelijks leven.

Direct contact? Even sparren?

Bel ons voor een gesprek over de toepassing in jouw project: 030-2803500. Mailen kan ook: info@burotopia.nl.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen de aanpak van Levende Straten en de klassieke werkwijze?

Levende Straten werkt integraal en multidisciplinair. We focussen niet op verkeer alleen: we hebben aandacht voor het ondernemersklimaat, vergroening, erfgoed, biodiversiteit, het straatbeeld, het woonplezier enzovoorts.

En er is nog een belangrijk verschil: de klassieke werkwijze start met de uitgangspunten en het ontwerp, participatie volgt daarna. Levende Straten doet het andersom. We starten met participatie, zodat het uiteindelijke ontwerp breed wordt gedragen door de betrokkenen.

Het draagvlak is breder, het proces verloopt vlotter, en de sterke focus op participatie leidt tot minder bezwaarprocedures. Daarnaast zien we dat de verkeerssnelheid aantoonbaar lager wordt dankzij het doordachte ontwerp. Ook begeleidt Topia het hele proces: van het eerste contact tot en met het champagnemoment. We zijn de stabiele factor in een  uitdagend speelveld.

We ondersteunen alle partijen om de juiste positie in te nemen, zodat de relaties goed blijven. Daarnaast streven we naar maximaal drie bijeenkomsten, zodat de energie binnenboord blijft. Ook werken we met creatieve samenwerkingsvormen, zodat de praatgrage mensen en de stillere types de aandacht krijgen. En gaat iemand er met gestrekt been in? Dan zet Topia een stap naar voren, als onafhankelijke partij en procesbegeleider.

Ons concept werkt in beide situaties. Bij nieuwbouw kunnen we vanaf nul ontwerpen. In bestaande omgevingen ontwerpen we met een scherp oog voor de historie. En wist je dat ook dorpsstraten, pleinen en winkelcentra geschikt zijn om te ontwerpen volgens het concept Levende Straten?

Klimaat is een integraal onderdeel van Topia’s ontwerpen. We kennen de ingrepen die de meeste klimaatwinst opleveren. En het mooie is: de klimaatmaatregelen zijn vaak ook verkeers- en gebiedsoplossingen. Ze vertragen het verkeer en creëren sociale veiligheid. Pluspunten voor iedereen.

Absoluut. Levende Straten is een methodiek, geen stijl. Het vertelt je hóe je ontwerpt (participatief, de mens centraal, integraal), niet wát je ontwerpt. Onze aanpak zal de identiteit van het ontwikkelgebied zelfs versterken, omdat we rekening houden met de ontstaansgeschiedenis en bestaande omgevingselementen.

Gedrag verandert niet op de dag van oplevering. Daarom is naparticipatie een vast onderdeel in onze trajecten: monitoring in de eerste maanden, bijsturen, en blijven voorlichten waar nodig.

Topia is het collectieve geheugen van het project. We weten welke keuzes er zijn gemaakt, en waarom. Je kunt nog jaren op onze kennis rekenen, en dat is een uitkomst in projecten waar de andere professionals vaak tijdelijk betrokken zijn of later aanhaakten.

Direct contact over Levende Straten?

Bel ons voor een gesprek over de mogelijkheden voor jouw project: 030-2803500. Mailen kan ook: info@burotopia.nl.

Even sparren over je project?

Als je vragen hebt of meer informatie wilt, neem dan contact op met ons.